Người mua lần đầu thường bất ngờ khi thấy hai cây quất trông cùng kích thước, nhưng một cây giá 500.000đ còn cây kia giá 15.000.000đ. Thực ra chúng không giống nhau chút nào — cách tạo ra hai cây đó khác nhau hoàn toàn.
1. Quất thường vs quất bonsai: khác nhau ở điểm gì?
Quất cảnh truyền thống
Quất cảnh truyền thống (hay quất thường) được trồng từ hạt hoặc chiết cành, nuôi trong chậu 1–2 năm để ra quả đúng dịp tết. Cây có dáng tự nhiên, tán tròn đều, trọng tâm là quả nhiều và đẹp. Đây là loại phổ biến nhất trong các gia đình Việt Nam.
Quất bonsai / cây thế quất
Quất bonsai (hay quất thế) là cây được tạo hình có chủ đích để trông như một cây cổ thụ thu nhỏ, có dáng cong uốn nghệ thuật, gốc rễ lồi, cành tạo thế theo các tư thế truyền thống bonsai (trực, nghiêng, huyền, bán huyền...). Giá trị nằm ở nghệ thuật tạo hình và thời gian nuôi dưỡng, không chỉ ở số quả.
2. Quá trình tạo một cây thế quất mất bao lâu?
Lộ trình tạo cây thế quất từ gốc đến khi hoàn thiện — tối thiểu 3–5 năm.
3. Các dáng thế quất phổ biến nhất
Dáng trực (Chokkan)
Thân thẳng, to khỏe từ gốc lên ngọn. Dễ tạo nhất nhưng ít nghệ thuật nhất. Thường dùng cho cây trẻ hoặc làm cây nền trong bố cục đa thân.
Dáng nghiêng (Shakan)
Thân nghiêng về một hướng khoảng 30–45°, gợi cảm giác cây sinh trưởng trong gió mạnh. Phổ biến nhất trong quất bonsai tại Việt Nam, dễ cảm nhận vẻ đẹp ngay từ cái nhìn đầu tiên.
Dáng huyền / bán huyền (Kengai)
Thân và cành rũ xuống dưới miệng chậu. Gợi hình ảnh cây mọc trên vách đá cheo leo. Khó tạo và nuôi nhất — cây dễ bị stress khi đầu ngọn quay xuống liên tục.
Dáng đa thân (Kabudachi)
Nhiều thân mọc từ một gốc, mỗi thân có dáng riêng nhưng hòa thành một thể thống nhất. Nhìn như một khu rừng nhỏ trong chậu.
4. Tại sao quất bonsai đắt?
Câu trả lời đơn giản: thời gian và công sức.
- Người trồng phải chăm cây hàng ngày trong 3–5 năm, theo dõi từng cành, điều chỉnh kẽm uốn 2–3 tháng/lần
- Tỷ lệ cây đạt tiêu chuẩn thấp — trong 10 cây uốn thế, chỉ 3–4 cây đủ đẹp để bán với giá cao
- Chậu bonsai chất lượng cao (gốm Nhật, Trung Quốc cao cấp) cũng tốn kém
- Chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, đất trộn chuyên biệt cao hơn nhiều lần quất thường
- Rủi ro: cây bị gãy cành, bệnh chết trong quá trình tạo hình là mất toàn bộ đầu tư
5. Cách chọn quất bonsai đẹp
Khi xem xét mua quất bonsai, đánh giá theo thứ tự:
- Gốc rễ: gốc to, phần rễ lồi lên khỏi mặt đất (nebari) tạo cảm giác vững chắc và cổ kính
- Thân cây: có độ taper (to dưới nhỏ trên tự nhiên), không bị sẹo to xấu, vỏ không bị nứt bất thường
- Cành phân bố: cân đối trái phải, tạo chiều sâu khi nhìn từ phía trước
- Tán lá và quả: lá xanh bóng, quả đều và trĩu — đây là chỉ tiêu sức khỏe cây
- Chậu: phù hợp dáng và kích thước cây, không quá to hoặc quá nhỏ
Vườn Tri - Tài chuyên quất cảnh từ vừa đến lớn, cây cao 1–3m. Nếu bạn tìm quất bonsai, hãy liên hệ chúng tôi để được tư vấn tìm nguồn phù hợp trong vùng Điện Bàn. Liên hệ: 0705 705 734.
Xem thêm: Bí quyết chọn quất cảnh tết đẹp · Vì sao nên đặt quất tết trước 2–3 tháng?