Cây quất cảnh sau một mùa tết đã tiêu tốn rất nhiều năng lượng để nuôi hàng trăm quả. Không có gì lạ khi sau tết cây trông kiệt sức: lá vàng, quả rụng, cành khô vài chỗ. Tuy nhiên đây không phải lúc bỏ cây — đây chính là lúc cây cần bạn nhất.
1. Tháng Giêng – Tháng 2: Giai đoạn phục hồi
Ngay sau tết (khoảng mùng 10 tháng Giêng trở đi), bắt đầu tiến trình phục hồi:
Cắt tỉa cành
Cắt toàn bộ cành yếu, cành bị sâu bệnh, cành mọc vào trong tán. Cắt ngắn các cành chính xuống còn 1/3 – 1/2 chiều dài. Đây là bước quan trọng nhất: cắt đúng giúp cây tập trung dinh dưỡng cho chồi mới, không lãng phí vào những cành già.
Thay đất hoặc bổ sung dinh dưỡng
Nếu cây trồng chậu đã 2–3 năm, đây là lúc thay đất mới. Dùng hỗn hợp: đất phù sa + phân chuồng ủ hoai + xơ dừa theo tỷ lệ 3:2:1. Nếu chưa thay được, bổ sung thêm phân hữu cơ viên nén vào mặt chậu.
Tưới nước nhẹ, đều
Giai đoạn này tưới 1 lần/ngày, lượng vừa đủ ẩm, không để đọng nước. Đặt cây nơi có ánh nắng buổi sáng, tránh nắng trưa gay gắt trong 2–3 tuần đầu khi cây còn yếu.
2. Tháng 3 – Tháng 5: Giai đoạn bật chồi
Khoảng 3–4 tuần sau khi cắt tỉa, cây sẽ bắt đầu ra chồi xanh mới. Đây là dấu hiệu tốt — cây đang hồi phục.
Bón phân kích chồi
Dùng phân NPK 30-10-10 (đạm cao) pha loãng tưới 2 tuần/lần. Hoặc dùng phân hữu cơ lỏng như phân cá, phân bò lên men. Mục tiêu giai đoạn này là kích thích cây ra nhiều cành xanh.
Phòng sâu bệnh
Chồi non rất dễ bị rầy mềm, nhện đỏ tấn công. Quan sát mặt dưới lá mỗi tuần. Nếu thấy dấu hiệu sâu bệnh, xử lý ngay bằng dầu neem hoặc thuốc đặc trị loãng.
3. Tháng 6 – Tháng 9: Giai đoạn tạo hình
Khi cây đã đủ cành, tiến hành tạo hình tán:
- Uốn cành bằng dây kẽm để tạo dáng mong muốn
- Cắt tỉa ngọn để cây ra nhánh ngang, tạo tán tròn đẹp
- Bón phân cân bằng NPK 15-15-15, tưới 2 tuần/lần
- Tưới đủ nước, không để cây bị stress khô hạn trong giai đoạn tạo hình
4. Tháng 10 – Tháng 11: Xử lý ra hoa, đậu quả
Đây là giai đoạn quan trọng nhất để có quất đẹp vào tết:
Hãm nước kích hoa
Khoảng cuối tháng 10, giảm tưới nước xuống còn 2–3 ngày/lần trong khoảng 2 tuần. Sau đó tưới đẫm trở lại. Stress nước nhẹ này kích thích cây ra hoa.
Bón phân kích đậu quả
Khi thấy nụ hoa xuất hiện, chuyển sang phân có hàm lượng Kali cao (NPK 6-12-36) để giúp hoa đậu quả chắc. Bón 10–14 ngày/lần.
Từ hoa ra quả mất khoảng 3–4 tháng. Cần chăm sóc đều tay để quả đồng đều.
Điều chỉnh số quả
Nếu cây đậu quả quá nhiều (hơn 200 quả cho cây vừa), tỉa bớt khi quả còn nhỏ bằng hạt đậu. Để quá nhiều quả, mỗi quả sẽ nhỏ và ít màu sắc.
5. Tháng 12: Chuẩn bị cho tết
Khoảng 3–4 tuần trước tết, căn thời điểm sao cho quả vừa vặn chuyển sang vàng cam khi tết đến. Kỹ thuật này gọi là "bẻ múi giờ" — điều chỉnh lịch tưới và bón phân để kiểm soát tốc độ chín của quả.
Đây là kỹ thuật phức tạp nhất và cần kinh nghiệm nhiều năm. Nếu bạn chỉ có 1–2 cây trong nhà, đừng lo quá — cứ chăm đều tay, cây sẽ tự cho quả đẹp.
Xem thêm: Tưới nước quất tết đúng cách · Quất tết bị rụng quả hàng loạt: nguyên nhân và cách khắc phục